De baan wordt geveegd bij de Belterwiede

Bij Erik op sleeptouw, , tegen de wind in,

met dezelfde tas als toen hij anderhalf jaar terug met mij meeliep

op weg naar Dwarsgracht

Erik en Pietrix, snert en boterhammen

bij de koek en zopie van de Otterskooi

toen waren we bij punt 21 , ongeveer 25 km onderweg

Met Tim en Mees naar Blokzijl

recht op de schaatsen staan lukt niet meer

bijna bij Erik thuis

Ik denk, ik zelf, mijn ziel, hoe ik me van binnen voel, is langzamer dan de wereld van me vraagt. Aan de buitenkant kom ik goed mee, functioneer ik naar behoren of uitstekend. Van binnen ben ik langzamer. Ik vermoed dat ik niet de enige ben die van binnen langzamer is dan deze wereld.

Ik ben blij met mijn wandelbenen, -voeten, -schoenen. Ik loop. Ik ontlaad, ik laad op. Binnen een paar uur voelt t alsof ik alweer op weg ben. Met t juiste tempo, niet te snel, niet te langzaam. Er komt weer ruimte in mij voor een een komende werkweek, voor nieuwe mensen die ik ga ontmoeten, zelfs voor een zondagavond blogje op markloopt.

Verder stikt het er van de toeristen maar als je buiten de toeristische paden gaat (op weg naar de Zwarte Vrouwe van Brugge) vind je ook stille plekjes.

Mijn lief kwam echter niet om toeristische plaatjes te schieten. Zij wilde Vlaamse Primitieven in het echt zien. Dat zijn geen hooligans van Club Brugge of aanhangers vann het Vlaams blok. De Vlaamse Primitieven is een stroming in de schilderkunst. Ze wordt wel als het begin van de (Noordelijke) Renaissance gezien, maar ook als het prachtige slotstuk van de middeleeuwen. De thematiek is grotendeels religieus;

Al deze werken zijn te zien in het Groeningemuseum in Brugge.

Een van de mooiste werken is die van Rogier Van der Weyden waarin apostel Lucas een tekening maakt van Maria met kind.

In de middeleeuwse verhalen is de kennis hoe Maria er uit zou hebben gezien terug te voeren op tekeningen, schilderijen of beeldhouwwerken van de hand van Lucas. Ook sommige Zwarte Madonna beeldjes worden in de overlevering direct aan Lucas toegeschreven.

Op weg naar de Zwarte Madonna zagen we deze nog:

Dit beeldje was te zien op een van de fraaie plekjes in Brugge

Onze Lieve Vrouwe van Regula. Naar een Spaanse beeltenis Moeder Gods.

Wat opvalt is het donkere gelaat van de Moeder en het lichte bijna witte gelaat van het kind.

Een enorme bloemenpracht en heel veel kaarsen aan haar voeten. Het beeld is in de 13e eeuw gemaakt en werd vanaf de late middeleeuwen vereerd in Den Bosch. Na verovering van de stad door de protestanten wordt ze naar Brussel gebracht waar ze meer dan tweehonderd jaar blijft. Inmiddels is ze alweer 150 jaar terug in Den Bosch. Ik loop verder de kathedraal door om te kijken naar beelden van andere heiligen en in de hoop een onbekend Zwart Madonnabeeld te treffen.

Achter een hek staat dit beeld van Sint Barbara met een enorm zwaard in haar ene hand en een toren in haar andere.

Daar achter op een meter op vijf/zes achter het hek zie ik een donker beeld, het lijkt een Pietà.

Ik vraag de dames van de informatie wat ze weten over de Pietà, maar ze zeggen niets te weten van een Pietà in de Kathedraal. Een van hen loopt mee, ziet het beeld en meent er ook een Pietà in te zien. Ze vertelt dat dit deel van de kerk door verbouwingen lange tijd uit het zicht was en bovendien bevindt ze zich in een gesloten gedeelte. De sleutelhouder wordt erbij gehaald. Van dichtbij is er geen twijfel meer, een donkerbruine houtgesneden Pietà. Ik maak in het halfdonker een foto met mijn telefoon. Even later blijkt er toch nog iemand rond te lopen die wel degelijk wist van deze Pietà. Hij vertelt dat het beeld in de 16e eeuw gemaakt is en uit welk hout het is gesneden, maar dat ben ik al weer vergeten.

Notre Dame de Rocamadour, 24 juli 2010, oeroud lijkt dit beeld, alsof al die smeekbedes door de eeuwen heen haar gezicht hebben doen verweren

tussen Puylaroque en La Magdelaine, 27 juli 2010

Clay statue made by Alban the Sage, inspired by neolithic female images, 29 juli 2010

Zeker geen Zwarte Madonna, maar let op de wereldbol en de slang waarop zij staat, Toulouse 31 juli 2010

Notre Dame de la Daurade, Toulouse, 31 juli 2010, in de kerk wordt verteld dat dit de oudste Maria-vereringsplek van Frankrijk is. Concurrentie komt van plaatsen als Chartres en Rocamadour waar, net als hier de Madonna de plaats ingenomen heeft van pré-Christelijke voorgangsters. Daurade is een soort vis maar kan ook wijzen op goud. De Vrouwe heeft een wisselende garderobe die wordt verzorgd door bekende modeontwerpers. Mijn smaak is het niet.

Notre Dame de la Taur, 2 augustus 2010, de Madonna van de stier. In de verhalen over de Zwarte Madonna’s speelt de stier vaak een rol bij het terugvinden van  verloren of verborgen Madonna’s. Zij heet niet zo oud te zijn als haar stadgenoot en wisselt ook minder vaak van garderobe maar ze heeft een veel mooiere kerk om zich heen.

Montségur, 10 augustus 2010, vergeefs aangeklopt, ik ga het deze zomer nog eens proberen.

Ax-les-Thermes, 14 augustus 2010, weer die wereldbol met slang.

Diverse vrouwelijke heiligen in het kerkje van St Martin tussen het gebergte van Carlit en Dorres, 17 augustus 2010.

Notre Dame de la Cerdagne, Mare de Déu de la Sacristia, Patroness of Puigcerda, Mare de Déu de la Llet (Mother of God of the Milk), 18 augustus 2010, zij draagt vele namen en zou oorspronkelijk uit Hix komen 8 km verderop, maar aan de andere (Franse) kant van de grens.

Notre Dame d’Err, 18 augustus 2010, wordt nadrukkelijk een Zwarte Madonna genoemd. In deze regio lijkt dat een eretitel voor een belangrijk en veel vereerd Mariabeeld. Het is een oud beeldje, wellicht wat ongelukkig gerestaureerd, ze huist in een kerk naast de kerk:

Nog zo’n mooi kerkje; Santuaire de Belloch, wat mooie plek betekent. Hier huisde de Notre Dame de Belloch, hoog op mijn lijstje van te bezichtigen Zwarte Madonna’s.

Een onverwachte Zwarte Madonna in de Santuaire de Belloch, 19 augustus 2010.

Copie van Notre Dame de Belloch, in de kerk in Dorres, 19 augustus 2010.

Geen Zwarte Madonna, wel volop in de aandacht van twee mannen, vader en zoon. Zij konden de camera van hun mobieltje niet bedienen, dat mocht ik voor ze doen. Ik begreep dat deze Vrouwe was verschenen aan zieke vrouw/moeder en daarmee genezing of verzachting bracht.

Notre Dame de Belloch, Dorres, 19 augustus 2010. Prachtig beeldje met een wonderlijk grote hand. Beperkte bezichtigingsmogelijkheden. Wachten dus, of terugkomen. Lastig als je te voet gaat, maar heel erg de moeite waard.

En deze stond daar ook nog in de zijkapel van Notre Dame de Belloch.

Notre Dame de Font Romeu, 19 augustus 2010, net als Notre Dame de Vassiviere wordt deze Madonna aan het begin van de zomer naar haar verblijf wat hoger in de bergen gebracht en aan het eind van de zomer weer in processie naar beneden gebracht.

Mare de Déu de Núria, 21 aug 2010. Zij wordt de koningin van de Pyreneën genoemd en is te bezoeken in een prachtige vallei hoog in de bergen. Dankzij het tandradbaantje wordt zij ontzettend goed bezocht en tot op de dag van vandaag wordt zij aangeroepen om gezonde zwangerschappen te bewerkstelligen.

Mare de Déu de Montgrony, 22 augustus 2010. Een andere mooie ‘bruine’ Zwarte Madonna op een afgelegen plek in de bergen. Niet zo afgelegen dat er geen mensen komen, aan de kaarsen te zien wordt ze goed bezocht.

Ze huist daarbij ook wel op een hele mooie plek.

Zicht vanaf het terras van het hotel bij de Mare de Déu de Montgrony.

Santuari de la Mare de Déu de Montserrat, 28 augustus 2010.

Zondagsmis in het Santuari de la Mare de Déu de Montserrat, 28 augustus 2010.

Mare de Déu de Montserrat, 28 augustus 2011.

en in het museum van Montserrat:

en nog oudere vrouwelijke vereringsfiguurtjes:

en ja

Mare de Déu de Montserrat, 29 augustus 2010.

Notre Dame des Miracles de Orleans, 18 juni 2010, een druk bezochte Vierge Noir

Notre Dame de Cléry in Cléry-Saint-André, 19 juni 2010, houten beeld uit de 17e eeuw Het verhaal gaat dat het oorspronkelijke Zwarte Madonna beeld rond 1280 was gevonden doordat een os bij het ploegen niet meer van zijn plaats week.

Decize (Nievre), 28 juni 2010, the crypt of Church of St. Are, N-D de Sous-Terre, 16 C.Tenminste dat lees je dan in de boeken en op internet, in werkelijkheid is er niets te zien en weet ook de lokale geestelijke van niks. Maar wel bijna in het land van de Auvergni.

Zwarte Madonna in Moulins, 30 juni 2010, maar niet de Zwarte Madonna van Moulins.

Er zouden minstens drie Zwarte Madonna’s zijn in Moulins, deze staat in het museum.

ook niet Zwart, maar net als die andere wel zo’n typische naieve Madonna met kind die je in de Auvergne veel tegenkomt

De beroemde Notre Dame de Moulins, 30 juni 2010, in een afgesloten ruimte tegenover de beroemde triptiek van Moulins, alleen te bezichtigen onder begeleiding, fotograferen verboden, kaarsje opsteken kan daar niet.

Vierge Noir de Cusset, 3 juli 2010, bijna vergeten in een bijstadje van Vichy, voor het eerst heel alleen alle tijd bij een Auvergne Vierge, gezicht is origineel en ooit van de hugenoten gered door een bakkersdochter.

Notre Dame des Malades, Vichy, 3 juli 2010, in de kerk van St Blaise, origineel hoofd op nieuw beeld, geen kind, zij heeft de handen vrij voor het genezen van de zieken.

Vierge des Croisades, Thuret, 4 juli 2010, in het zeer druk bezochte magisch bedevaartkerkje van het gehucht Thuret, de meeste pelgrims zien haar niet staan, veel aandacht voor de lokale heilige St Bénilde en voor een Vierge de Lourdes.

Notre Dame du Marthuret de Riom, 5 juli 2010

Vierge Noir de Marsat, 5 juli 2010, achter een ijzeren hek beveiligd, ze is prachtig in zwart en goud

Notre Dame du Vignal, Gerzat, 4 juli 2010, kleine replica met heel veel goud eromheen

Notre Dame du Port, Clermont Ferrand, 5 juli, in de crypte van de prachtige Notre Dame du Port

Notre Dame de la Bonne Mort, Clermont Ferrand, 6 juli 2010, te zien in de grote kathedraal, verboden te fotograferen, ze lijkt nogal op de Vierge Noir van Marsat

Clermont Ferrand, Musé d’Art Roger-Quillot, 7 juli 2010

Vierge Noir de Royat, 8 juli 2010, onbekende Vierge Noir die je vindt door gewoon de kerk even binnen te wandelen

Royat, Vierge, 8 juli 2010, in dezelfde kerk

Royat Vierge, 8 juli 2010, en nog één

Source d’Orcival pres d’Orcival, 9 juli 2010, bij de bron op de heuvel, uitkijkend op de kerk van Notre Dame d’Orcival

Notre Dame d’Orcival, 9 juli 2010, met de fameuse quote van Begg “……I asked the propietress of the souvenir shop opposite the church why she is called black. The answer, in a tone which brooked no further cross-examination, was ‘Because she is.’”

Vierge de St Floret, 10 juli 2010, in een kapelletje op de oude brug

La Vierge Noir a l’enfant de Francis Fabrion, 10 juli 2010, in het kerkje van Tourzel-Ronzieres waar de deuren openstonden en een prachtige hinkelbaan op de kerkvloer me naar binnen lokte

Notre Dame de Ronzières, 10 juli 2010, was ooit zwart maar is opnieuw gekleurd, ze lag eigenlijk niet op de route maar ik heb er een dagtocht aan besteed terwijl ik wachtte op een pelgrimsgast

Notre Dame du Mont Cornador a St Nectaire, 11 juli 2010, wordt in de Auvergne ook beschouwd als een zwarte Madonna, met een mooie naar binnen gekeerde blik

Notre Dame de Vassivière, 12 juli 2010, indrukwekkend niet door haar schoonheid maar door de plek, zij wordt aan het begin van de zomer in processie naar het kerkje hoog in de bergen gedragen, een priester is daar dan de hele zomer, een traditie die is ingesteld om te voorkomen dat oude heidense rituelen op deze plek weer zouden plaatsvinden

Vierge Noir de la Source de Vassivière, 12 juli 2010, in het kappelletje dat om de bron van Vassivière is heengebouwd.

Notre Dame de Meymac, 16 juli 2010, de Egyptische wordt ze wel genoemd, van de plaatjes lijkt ze heel bijzonder, in het echt vond ik haar vooral raar, wel fascinerend met al die kleuren en die gekke tulband, maar lang niet zo bijzonder als veel van die andere Vierges Majesté’s in de Auvergne

Icoon de la Vierge, Aubazines, 21 juli 2010, in een Grieks-Orthodox kerkje in Aubazines

Copie de la Vierge de Rocamadour a l’Hospitalet, 23 juli 2010, Rocamadour was ooit het belangrijkste Maria-bedevaartsoord van Europa, drommen pelgrims werden opgevangen in l’Hospitalet, op nog geen half uur lopen van de beroemde Vrouwe van Rocamadour zelf

Iconografische versie van Notre Dame de Rocamadour

Notre Dame de Rocamadour, 23 juli 2010

Vrouwe van Frieswijck, 3 mei 2011, dankzij de tip van Gera

ergens tussen Arnhem en Nijmegen, 5 mei 2010

Vrouwe van Kevelaer, 8 mei 2010, bidprent achter glas en nauwelijks te zien, kopie van O.L.V. van Luxembourg, Troosteres der bedroefden.

Maria in der Kupfergasse, Köln, 11 mei 2010

Kreuzbergkapelle bei Altenahr, 14 mei 2010

Sankt Jost Mühle bei Langenfeld, 16 mei 2010, in het kerkje van St Jost

Schwarzen Mutter Gottes St Jost beim Brunnen im Wald Langenfeld, 16 mei 2010

Wallfahrtskapelle Bildchen bei Rittersdorf, 19 mei 2010, toevallig tegenaan gelopen

Bildchen bei Rittersdorf, 19 mei 2010, de Wallfahrtskapelle is ook om 7 uur ’s avonds gewoon open

Onderweg naar Neuerburg, 20 mei 2010

Neurerburg, Schwarzen Muttergottes im Baum, 21 mei 2010

Schwarzbildchen Neuerburg, 21 mei 2010, in de resten van een boom en achter glas

in een kerkje in Rodershausen, Eiffel

In de buurt van Orval, Belgie, 27 mei 2010

Vlakbij (Notre Dame de) Orval in het bos, 27 mei 2010

Notre Dame de Orval, 27 mei 2010, indrukwekkend groot Mariabeeld dat Egyptisch aandoet.

tussen Orval en Avioth, 28 mei 2010

tussen Orval en Avioth, 28 mei 2010

tussen Orval en Avioth, 28 mei 2010

Notre Dame d’Avioth, 28 mei 2010, ze was ooit zwart maar is ‘gerestaureerd’ naar blank met blos

buiten op de basiliek van Avioth, 28 mei 2010

binnen in de Basiliek van Avioth, 28 mei 2010, geen Madonna maar wel een mythisch vrouwsfiguur?

Vigneuil-sous-Montmedy, 29 mei 2010, drie op een rij

Halles-sous-les-Côtes, Vierge de Montserrat (copy), 30 mei 2010, gevonden dankzij een ontmoeting met Hervé die vaker pelgrims helpt met een maaltijd of een overnachting

Halles-sous-les-Côtes bois, 30 mei 2010, ook hier een bron in het bos aan de Vierge Noir gewijd

Ancien abbaye d’Andecy, 6 juni 2010, in een nis in de buitenmuur, hoog genoeg om tegenop te kijken

in de buurt van St Léger des Aubées, 12 juni 2010

Chartres, Notre Dame du Pilier, 13 juni 2010,

Bij de Notre-Dame du Pilier, 13 juni 2010, kijk wat er gebeurt na de flits

Chartres, Notre Dame de sous terre, 14 mei 2010, het houten beeld in de crypte van de kathedraal van Chartres

om een heel eind te lopen en, al lopend, een heleboel zwarte Madonna’s te bezoeken.

Het heeft me veel gebracht, meer dan ik had durven hopen:

• nog meer liefde voor het lopen

• verdiepte vriendschappen met vrienden die met me meegewandeld of meegeleefd hebben

• mooie ontmoetingen met mensen die ik niet eerder kende; mensen die me in mijn hart geraakt hebben

• prachtige ontmoetingen met dieren

• een innerlijke vrede met het gegeven in mijn leven dat mijn lief en ik geen kind op deze wereld groot brengen

• een gevoeld contact met het wezen dat bij ons had willen komen, en dat wij graag bij ons hadden willen laten komen, daarmee ook vrede met het feit dat ze wel/niet/wel/niet/wel uiteindelijk niet gekomen is

• een andere zielegesteldheid; lichter, opener of gevoeliger, ik durf niet met zekerheid te zeggen wat, maar wel dat

• ontlading en oplading bij vele van de Zwarte Madonnabeelden of bij de Zwarte Madonna plekken

• een ander verstaan van de Zwarte Madonna:

Zij waakt over de

poort tussen

deze en andere

werelden. Ze

geeft en neemt

leven. Ze kan

ook boodschappen

doorgeven van

de ene naar de

andere zijde, ook

van jezelf voor

jezelf, noem het

je onbewuste of

dat wat je jezelf

toe zou wensen

van de andere

kant. Zo is ze

voor mij.

Hij ligt fraai in het landschap, en op een zondagochtend is het er druk.

De boomstammen waaromheen de betonnen kapel is gebouwd zijn weggebrand. ‘Dat moet een hele fik zijn geweest‘ zegt A.

Licht komt niet alleen van boven maar ook van de glazen bollen met daarachter buizen naar buiten.

En natuurlijk ook van de brandende kaarsen.

Na dit bedevaartsoord voor architectuurliefhebbers, vroom katholieken, filosofen, mediators en boeren gingen we op pad, lopen naar Bad Munstereiffel.

In de Eiffel is men katholiek. Een Mariabeeld boven de poort van de brandweerwagen is hier heel gewoon.

’s Avonds onze dorst blussen met Paulaner, Franziskaner of Erdinger weizen.

In de avond een pad op ons pad.

Maria in het bos, van hout met dakje, kaars erbij.

Dat is wat je het meest van de tijd doet, lopen, maar wat vaak het minst op de foto komt.

De meeste foto’s zijn van pauze’s, zoals hier;

Zogenaamd zelfontspannen op de foto.

Met het terugkerende thema van de wandeling,

Nu met een andere heilige, zo te zien een drakendoder.

Brandweerman, een prachtvak lijkt het ons;

stoer, actief, helpend, spannend, en heel veel spelen met vuur, tijdens het oefenen dan.

Hier valt niet veel te blussen. Wel werk aan de winkel voor milieuinspectie, lijm en spuitbussen en andere rotzooi.

Zo ook op een pad in het bos.

???????????????????????

Slapen im Jugendherberge, Burg Blankenheim.

Tijdens onze laatste wandeluurtjes spreekt een vrouw ons aan. Ze heeft een zware dag. Iemand die met haar te doen had heeft haar een huis in bruikleen gegeven, ze kan niet meer goed onder de mensen, maar ze wil wel even contact met ons. Ze heeft veel met Nederland, ze ging er veel naar toe samen met haar man. Haar man begrijpen we, is zomaar van de ene op de andere dag dood neergevallen. We krijgen allebei een grote kaars mee en moeten unbedingt langs de  Maria Frieden  Abdei van Dahlem. Ik beloof het, en als we even later met kaarsen in de hand verder lopen zegt A droog: ‘Dat geeft wel het echte pelgrimsgevoel, hè?‘

In het MariaFrieden klooster van Dahlem spreek ik een stokoude cisterzienzer non. Zij belooft te bidden voor de vrouw met wie het niet goed ging. Hopelijk gaat het haar nu beter, A en ik hadden echt met haar te doen.

De voettocht eindigt zoals zo vaak op het station.

‘Mooie tocht.’

‘Ja, mooie tocht.’